ขี้ลืมหรือสมองเสื่อม? 7 สัญญาณเตือนที่ต้องรู้ พร้อมวิธีประเมินตัวเอง

หลายคนอาจเคยเผลอลืมของไว้ที่ไหนสักแห่ง หรือนึกชื่อคนไม่ออกเป็นครั้งคราว แล้วสงสัยว่านี่เป็นแค่ความขี้ลืมธรรมดา หรือเป็นสัญญาณของโรคสมองเสื่อมกันแน่? การแยกความแตกต่างระหว่างความจำเสื่อมตามวัยกับโรคสมองเสื่อมเป็นเรื่องสำคัญ เพราะหากพบเร็วก็จะสามารถชะลออาการและวางแผนการดูแลได้ทันท่วงที

อาการขี้ลืมทั่วไปมักเกิดขึ้นเป็นครั้งคราว เช่น ลืมว่าวางกุญแจไว้ตรงไหน แต่จำได้ในภายหลัง หรือลืมนัดหมายบ้างเป็นบางครั้ง แต่ก็ยังสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ ในขณะที่โรคสมองเสื่อมจะมีอาการรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ จนส่งผลกระทบต่อการทำงานและการใช้ชีวิต

นพ.พงศกร ตันติลีปิกร จิตแพทย์ กล่าวว่า สัญญาณเตือนโรคสมองเสื่อมที่ควรสังเกตมี 7 ข้อ ได้แก่ 1. ลืมเหตุการณ์ที่เพิ่งเกิดขึ้นหรือข้อมูลใหม่ๆ บ่อยขึ้น 2. มีปัญหาในการทำกิจวัตรประจำวันที่เคยทำได้ เช่น ทำอาหารหรือจ่ายเงิน 3. พูดหรือเขียนหาคำศัพท์ไม่ถูก 4. สับสนเรื่องเวลาและสถานที่ เช่น หลงทางในที่คุ้นเคย 5. การตัดสินใจแย่ลง เช่น ใช้จ่ายฟุ่มเฟือยผิดปกติ 6. ถอนตัวจากสังคมหรือกิจกรรมที่เคยชอบ 7. อารมณ์และบุคลิกภาพเปลี่ยนไป เช่น หงุดหงิดง่ายหรือซึมเศร้า

หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีอาการเหล่านี้ ควรลองทำแบบประเมินตัวเองเบื้องต้น เช่น แบบทดสอบ MMSE (Mini-Mental State Examination) หรือ MoCA (Montreal Cognitive Assessment) ซึ่งมีให้ทดสอบออนไลน์หรือที่โรงพยาบาลใกล้บ้าน การประเมินนี้จะช่วยวัดความสามารถด้านความจำ สมาธิ และภาษา แต่ไม่ใช่การวินิจฉัยโรค ควรพบแพทย์เพื่อรับการตรวจอย่างละเอียด

การดูแลสมองให้แข็งแรงสามารถช่วยลดความเสี่ยงสมองเสื่อมได้ โดยเริ่มจากการกินอาหารที่มีประโยชน์ เช่น ผัก ผลไม้ ปลาที่มีโอเมก้า 3 ออกกำลังกายสม่ำเสมออย่างน้อยวันละ 30 นาที ฝึกสมองด้วยการอ่านหนังสือ เล่นเกมปริศนา หรือเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ และที่สำคัญคือการเข้าสังคม พบปะพูดคุยกับผู้อื่นเพื่อกระตุ้นการทำงานของสมอง

อย่ารอช้าที่จะสังเกตอาการและพาคนที่คุณรักไปพบแพทย์หากสงสัย เพราะการตรวจพบแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้วางแผนการรักษาและดูแลคุณภาพชีวิตได้ดีขึ้น